Mentale meters aan de beleving toevoegen

Christophe Baetens

Vierkante meters zijn een gegeven maar ruimtelijkheid is een psychologisch effect. Een architect tekent de muren en plafonds maar creëert tegelijk daarmee een beleving, en in die laatste kan de woning zelfs groter en nog comfortabeler voelen dan ze eigenlijk al is. Dat effect heeft Christophe Baetens bereikt in deze villa in de Voorkempen. Zowel in de tuin als in de leefruimtes en de slaapvleugel heeft hij met ingenieuze en toch eenvoudige ingrepen zo’n ruimtelijke meerwaarde weten te scheppen. Een villa waarvan de som groter is geworden dan het geheel der delen.

---

PATIO-GEVOEL

---

Slank aanzien en openheid
Aan de voorzijde is de woning tamelijk gesloten, maar een bepaalde horizontaliteit die de architect aan het ontwerp heeft gegeven geeft de villa toch een slank aanzien. Zo is de typische gesloten kubusvorm van zoveel modernistische woningen vermeden. Aan de achterzijde is de villa juist zeer open. Dat heeft alles te maken met de locatie: een dubbele kavel met een zeer ruime tuin, maar wel op korte afstand van het dorpscentrum. “Er stond een villa uit de jaren zestig, groot, met zelfs een binnenzwembad, maar renovatie om ze te laten voldoen aan de woonnormen van deze tijd bleek kostbaarder dan nieuwbouw”, zegt Christophe Baetens, zaakvoerder van het gelijknamige architectenbureau. “We hebben in de tuin een nieuw zwembad laten aanleggen. Door aan de achterzijde van de woning een accentwand te plaatsen, is er enerzijds een link gelegd tussen het huis en het zwembad en anderzijds een patio-gevoel gecreëerd.” De overgang tussen interieur en exterieur verloopt nog subtieler, de woning lijkt aan de achterzijde verder door te lopen dan ze eigenlijk doet. Maar het zijn mentale meters die de architect eraan toe heeft gevoegd.

---

APARTE CIRCULATIE

---

Nieuw mobiliteitsinzicht
De nabijheid tot de dorpskern heeft ertoe geleid dat de berging voor de fietsen extra gemakkelijk is in en uit te rijden. Zo stimuleert het ontwerp het gebruik van de fiets boven dat van de auto. Zo’n ingreep is gebaseerd op een nieuw mobiliteitsinzicht, maar voor de circulatie in de woning zelf heeft Christophe Baetens juist teruggegrepen op een oud idee, uit de negentiende eeuw. “We hebben gekozen voor een gang die zich buiten de leefruimtes bevindt, zo één waar vroeger het personeel gebruik van maakte. Dat heeft als voordeel dat je in de living en de keuken minder wordt afgeleid door wat zich elders op het gelijkvloers afspeelt. Er lopen geen andere bewoners of bezoekers door je zicht, je hoort ze ook minder. Daardoor beleef je de leefruimtes optimaler en geniet je ook meer van hetgeen je daar aan het doen bent.”

---

NIS IN DE WANDKAST

---

Dimensionaliteit van de beleving
Soms moet je als bewoner juist iets kleinere afmetingen accepteren om een grotere ruimtelijkheid te verkrijgen, stelt Christophe Baetens. “Als we bijvoorbeeld een gang tien centimeter breder maken, denken opdrachtgevers in eerste instantie dat we daarmee ruimte afsnoepen die broodnodig is voor de slaapkamer. In de praktijk is dat echter niet zo. In de nachtgang hebben we een dakraam voorzien, om ze niet gesloten en dus ook groter te doen lijken. Een van de gevoelens die we in ons werk als architect steeds verder verfijnen, is dat voor dimensies. We leren met elk project beter hoe hoogte, breedte en lengte op elkaar inwerken, hoe bewoners er zich in zullen bewegen. Ik luister heel nauwkeurig naar wat de opdrachtgevers me over hun dagelijks leven vertellen en op basis van de voorstelling die ik daarvan maak, schets ik de ruimtes. Dat proces vergt inlevingsvermogen van mij en mijn medewerkers en vertrouwen van de bewoners. Dat vertrouwen was er in dit geval vanaf het eerste moment en dat heeft tot een heel fijne en probleemloze samenwerking geleid. De opdrachtgevers zagen het potentieel van het perceel, maar het was aan mij om dat voor hen te realiseren.” De grotere ruimtelijkheid is op elke verdieping ook een effect van extra aandacht voor de muren. In de master bedroom is er bijvoorbeeld een nis gemaakt in de wand met de ingebouwde kasten. “Er zal in de toekomst nog een kunstwerkje in worden geplaatst, maar nu al breekt ze de eenvormigheid van de muur en vergroot daarmee de dimensionaliteit van de beleving”, aldus Christophe Baetens.

---

ALLE BERGING UIT HET ZICHT

---

Uitgekiende indeling
De beleving verhogen is tenslotte óók een gevolg van een uitgekiende indeling. Met de buitencirculatie om de leefruimtes heeft de architect ervoor kunnen zorgen dat alle andere kamers, zoals garderobe en toiletten, uit het zicht zijn gebleven, terwijl hij de onderkeldering optimaal heeft kunnen benutten voor alle bergingsfuncties. Dat heeft het onnodig gemaakt meters af te snoepen van de leefruimtes voor extra kasten of bergruimte. “In een hedendaagse woning is er relatief veel techniek nodig voor verwarming, koeling, stroomopwekking enzovoorts. Die hebben we keurig ondergebracht in de ruime kelder. Bij veel mensen bestaat de vrees dat zo’n ondergrondse ruimte kwetsbaar is voor binnensijpelend vocht, maar de bouwtechniek is zo sterk verbeterd dat we zo’n kelder kurkdroog kunnen maken en houden.”

---

UITGEKIENDE MATERIALEN

---

Tijdloze architectuur
Het laatste element in de beleving is de kwaliteit van de gebruikte materialen, van betoncrepie voor de gevel tot marmer in de sokkel van een haardmeubel. Esthetiek is een cruciaal element voor een duurzaam aangenaam leefklimaat in een woning. En hoe beter kleuren en materialen op elkaar aansluiten, hoe meer bewoners er zich geborgen zullen voelen. Voor Christophe Baetens zijn dit de bouwstenen van een tijdloze architectuur. Een woning als deze mag eigentijds zijn maar hoeft niet trendgebonden te zijn, want dat laatste betekent dat de inrichting om de zoveel jaar weer in vraag moet worden gesteld. Het exterieur en interieur dat hij voor dit gezin heeft ontworpen zal ook na een langere periode van bewoning nog als een echt thuis aanvoelen. Zo beschouwd is de nieuwbouw niet alleen goedkoper uitgevallen dan een renovatie, maar ook beter.

Editor: Media Team

Tekst: Gebaseerd op een tekst van Jeroen Kuypers

Fotografie: Yannick Milpas & Christophe Baetens